Kultura Bezpieczeństwa - portal informacji o bhp

Nowe zasady palenia tytoniu w zakładach pracy

Na forach internetowych poświęconych problematyce bhp oraz w literaturze tematu nie milkną echa komentarzy po wejściu w życie noweli1 do ustawy z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (DzU z 1996 r., nr 10, poz. 55, ze zm.) – dalej jako NikotU. Wśród najistotniejszych zmian, jakie w zakresie zasad palenia tytoniu  w zakładach pracy wprowadziła wspomniana nowela, wskazać należy na ustanowienie reguły, zgodnie z którą – począwszy od 15 listopada 2010 r. – tworzenie palarni w zakładzie pracy jest prawem, a nie obowiązkiem pracodawcy.

Piotr Wąż

Zakaz palenia
W swym obecnym brzmieniu NikotU wprowadza zakaz palenia w określonych kategoriach obiektów oraz miejsc publicznych, jak również w środkach pasażerskiego transportu publicznego.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 NikotU, zakaz ten obowiązuje:

1) na terenie zakładów opieki zdrowotnej i w pomieszczeniach innych obiektów, w których są udzielane świadczenia zdrowotne,
2) na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o których mowa w przepisach o pomocy społecznej,
3) na terenie uczelni,
4) w pomieszczeniach zakładów pracy innych niż wymienione w pkt 1 i 2,
5) w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego,
6) w lokalach gastrono¬miczno roz¬rywkowych,
7) w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz w obiektach służących obsłudze podróżnych,
8) na przystankach komunikacji pu¬blicz¬nej,
9) w pomieszczeniach obiektów spor¬towych,
10) w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci,
11) w innych pomieszczeniach dostępnych do użytku publicznego.

Zakaz palenia w ramach ww. katalogu obiektów, miejsc oraz środków transportu wprowadza więc ustawa, a nie pracodawca. Ten ostatni natomiast może (ale nie musi) ów zakaz wyłączyć, pod warunkiem, że jest właścicielem lub zarządzającym obiektem lub środkiem transportu.

REKLAMA


Zakaz poza pomieszczeniami zakładu pracy
Projekt noweli do omawianej ustawy zakładał, że zakaz palenia miał również obowiązywać w odległości nie mniejszej niż 10 metrów od wejścia do obiektów objętych zakazem. Ostatecznie jednak z zapisu tego zrezygnowano. 
Analizując treść obecnie obowiązującego art. 5 ust. 1 NikotU, w kontekście zakładów pracy, dochodzimy do wniosku, że co do zasady ustawa zabrania palenia tytoniu wyłącznie w pomieszczeniach zakładu pracy.
Jeżeli jednak pracodawca jest:

1) zakładem opieki zdrowotnej,
2) jednostką organizacyjną systemu oświaty,
3) jednostką organizacyjną pomocy społecznej, czy też
4) uczelnią,

wówczas zakaz palenia obejmuje nie tylko pomieszczenia, lecz również cały teren tego typu zakładu pracy.
A zatem, u pracodawców nienależących do żadnej z wymienionych 4 grup placówek, zakaz palenia nie obejmuje terenu poza pomieszczeniami zakładu pracy. Można postawić pytanie, czy tego typu pracodawca mógłby rozszerzyć ustawowy zakaz, obejmując nim teren całego zakładu pracy? Odpowiedź na tak postawione pytanie wydaje się być jednak negatywna. Wiele bowiem wskazuje na to, że również po wejściu w życie noweli aktualność zachowuje stanowisko wyrażone w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.01.2003 r. (sygn. akt II SA/ŁD 1887/99, OSP 2003/12/154), w którym wprowadzenie całkowitego zakazu palenia tytoniu uznano za formę dyskryminacji palących pracowników. Problem ten z całą pewnością będzie przedmiotem ożywionych dyskusji, gdyż jeszcze przed wejściem w życie noweli przytoczony pogląd spotkał się z konstruktywną krytyką2.
Od zasady, że poza przypadkami ujętymi w art. 5 ust. 1 pkt 1–3 NikotU zakaz palenia nie obejmuje terenu poza pomieszczeniami zakładu pracy, w praktyce możliwe są wyjątki. Należy bowiem przyjąć, że zakaz taki może zostać wprowadzony na terenie całego zakładu pracy z uwagi na zagrożenie pożarowe lub niebezpieczeństwo wybuchu, wynikające ze specyfiki zakładu pracy (np. gazownie, tartaki, zakłady chemiczne itp.).
Nieobjęty zakazem teren poza pomieszczeniami zakładu pracy jest strefą, gdzie pracownicy mogą palić. Przy czym pracodawca nie jest zobowiązany w sposób szczególny zabezpieczać czy oznaczać tego typu miejsc.

Informacja o zakazie
Pracodawca, będący właścicielem lub zarządzającym obiektem, w którym obowiązuje zakaz palenia, ma natomiast obowiązek umieszczenia w widocznych miejscach słownych i graficznych informacji o zakazie palenia w pomieszczeniach zakładu pracy (art. 5 ust. 1a NikotU). Informacje te powinny być umieszczone w miejscach, które stanowią pewną strefę, w skład której może wchodzić większa liczba pomieszczeń (np. wejście do jednobudynkowego zakładu pracy, wejście do jednego z budynków na terenie zakładu pracy, skrzydło korytarza itp.). Nie ma zatem potrzeby umieszczania omawianej informacji przy wejściu do każdego z pomieszczeń zakładu pracy.