Kultura Bezpieczeństwa - portal informacji o bhp

Strefy zagrożenia wybuchem

Przestrzenie zagrożone wybuchem, podzielone na strefy zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej ATEX (fr. Atmosphere Explosible), definiującą podstawowe wymagania, jakie musi spełniać każdy produkt przeznaczony do stosowania w strefach zagrożonych wybuchem. Wymagania szczegółowe podane są w normach powiązanych z tą dyrektywą, natomiast wymagania, które nie są objęte

 ani dyrektywą ani normami mogą być przedmiotem regulacji wewnętrznych obowiązujących w poszczególnych krajach członkowskich.

Jacek Szczepanik

R egulacje te nie mogą jednak być sprzeczne z dyrektywą, oraz nie mogą zaostrzać jej wymagań. Z uwagi na to, że dyrektywa ATEX jest częścią znakowania CE, każdy produkt, który został oznaczony symbolem Ex musiał wcześniej uzyskać znak CE. Ponieważ niejednolite przepisy dotyczące bezpieczeństwa w poszczególnych krajach Unii Europejskiej stanowiły znaczne utrudnienia w swobodnym przepływie towarów pomiędzy państwami członkowskimi, postanowiono ujednolicić te przepisy.
W przypadku urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem dnia 23 marca 1994 r. Parlament Europejski i Rada Europa stworzyły dyrektywę 94/9/EU ATEX95, która weszła w życie 1 lipca 2003 roku, oraz dyrektywę 99/92/EC ATEX137 (z 16 grudnia 1999r.) dotyczącą minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pracy na stanowiskach w których może wystąpić atmosfera wybuchowa.
Pierwsza dyrektywa została wprowadzona do polskiego prawodawstwa rozporządzeniem już w 2003 roku (które weszło w życie wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.), ale obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 22 grudnia 2005 r. obowiązuje od 1 stycznia 2006

Druga dyrektywa została wprowadzona przez Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej 29 maja 2003 r. (z późn. zm.) i zaczęła obowiązywać 25 lipca 2003 r.

Podział urządzeń wg. ATEX
Dyrektywa ATEX dzieli urządzenia przeznaczone do pracy atmosferach wybuchowych na następujące grupy:
   • Grupa I: urządzenia przeznaczone do pracy w podziemiach kopalnianych, oraz naziemnych częściach kopalń zagrożonych wybuchem
   • Grupa ll: urządzenia przeznaczone do pracy na powierzchni w obszarach zagrożonych wybuchem gazów, par, mgieł lub pyłów

Grupa II dzieli się dodatkowo na następujące kategorie:
- Kategoria 1 przeznaczona do stref 0, 1, 2 (G)*, 20, 21, 22 (D)*
- Kategoria 2 przeznaczona do stref 1, 2 (G)*, 21, 22 (D)*
- Kategoria 3 przeznaczona do stref 2 (G)*, 22 (D)*(przy przewodzących pyłach kategoria 2)
*Atmosfera G (gaz), atmosfera D (pył)

Dyrektywa 94/9/EU ATEX95 wprowadza specjalne oznaczenia urządzeń:

Dalsze oznaczenia zależą od rodzaju urządzenia, jego komponentów, stopnia ochrony przed iskrzeniem. Główny podział ma miejsce na urządzenia elektryczne do stref zagrożenia wybuchem gazu lub pyłu i urządzenia nieelektryczne.

Przykład: typowe oznaczenie dla urządzenia elektrycznego: EEx q llA T5.
E       zgodność z normą europejską
Ex     przeznaczone do stref zagrożenia wybuchem
q       stopień zabezpieczenia przed iskrzeniem
llA    grupa wybuchowości, przy czym
        A - Grupa propanowa (np. aceton, alkohol metylowy, alkohol etylowy)
        B - Grupa etylenowa (np. etylen, siarkowodór)
        C - Grupa wodorowa (np. acetylen, wodór hydrazyna)
T5    klasa temperatury

Jeśli są wątpliwości co do wyznaczenia danej strefy, zawsze należy rozpatrywać "najgorszy przypadek". Z tego powodu jeśli występuje mieszanina powietrza, pyłu, gazu, oparów i mgieł substancji (mieszanina hybrydowa) należy przeprowadzić podział na strefy 0, 1 i 2 oraz 20, 21 i 22.