Kultura Bezpieczeństwa - portal informacji o bhp

Dobór rękawic i obuwia o cechach ochronnych

Niestety, nie można udzielić jednej i zawsze właściwej odpowiedzi na pytanie, jak dokonać prawidłowego doboru rękawic i obuwia spełniających oczekiwania użytkowników w poszczególnych gałęziach przemysłu? Dlatego w artykule nie odpowiemy wprost na pytanie, jakie typy rękawic i obuwia należy stosować w danej branży przemysłu ciężkiego, tylko wskażemy, co  należy uwzględnić przy doborze tych środków, aby dobór ten był jak najbardziej trafny.

Agnieszka Stefko

Rękawice i obuwie stosowane do ochrony rąk i nóg przed czynnikami niebezpiecznymi i szkodliwymi występującymi na stanowiskach pracy należą do środków ochrony indywidualnej. Wprowadzenie tej grupy wyrobów na rynek europejski regulują przepisy jednolite we wszystkich krajach UE, tj. dyrektywa 89/686/EWG[1]. Jej postanowienia przenosi do prawa polskiego rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 grudnia 2005 r.[2]. Funkcjonowanie tych przepisów ma na celu m.in. zapewnienie, że środki ochrony indywidualnej, w tym rękawice i obuwie, przekazywane pracownikom do stosowania, spełniają wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
We wspomnianych wyżej dokumentach prawnych są zdefiniowane trzy kategorie środków ochrony indywidualnej, powszechnie nazywane I, II i III kategorią.
Do kategorii I zaliczane są środki ochrony indywidualnej o prostej konstrukcji, które zapewniają ochronę przed minimalnymi zagrożeniami. Przykłady tych zagrożeń są wymienione w rozporządzeniu – rozdział 3, par. 34.3[2].
Do kategorii III zostały z kolei zaliczone środki ochrony indywidualnej o konstrukcji złożonej, które są przeznaczone do ochrony przed zagrożeniami życia lub zagrożeniami powodującymi poważne i nieodwracalne uszkodzenia ciała lub zmiany chorobowe (rozdział 3, par. 34.4 i 34.5 w rozporządzeniu[2]). Środki niezakwalifikowane do wymienionych dwóch kategorii zaliczane są do kategorii II.
W zależności od kategorii, do której zaklasyfikowano środek ochrony indywidualnej, podlega on innej procedurze oceny zgodności. W przypadku środków ochrony indywidualnej należących do kategorii II i III w procesie oceny zgodności uczestniczy jednostka notyfikowana, która wydaje certyfikat oceny typu WE. W przypadku wyrobów należących do kategorii III dodatkowo – ta sama lub inna jednostka notyfikowana – prowadzi kontrolę produkowanych środków ochrony indywidualnej. Certyfikat oceny typu WE wydawany przez jednostkę notyfikowaną to dokument potwierdzający, że niezależna od producenta jednostka oceniła dany typ środka ochrony indywidualnej w odniesieniu do określonego przeznaczenia ochronnego, a także sprawdziła czy sam oceniany wyrób nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia osoby, która go stosuje.
Najprostszym i najczęściej stosowanym sposobem potwierdzania spełnienia zasadniczych wymagań dyrektywy przez oceniany środek ochrony indywidualnej jest spełnienie wymagań odpowiedniej normy europejskiej zharmonizowanej z dyrektywą.

Przykłady dokumentów normatywnych z zakresu rękawic i obuwia
W przypadku rękawic i obuwia istnieje szereg norm europejskich określających wymagania dotyczące omawianych grup wyrobów w zależności od właściwości ochronnych deklarowanych przez ich producentów. Wśród dokumentów normatywnych tylko nieliczne odnoszą się do rękawic i obuwia przeznaczonych do konkretnych grup zawodowych użytkowników. Wymienić tu można następujące normy:

• EN 659:2003+A1:2008 wraz z poprawką EN 659:2003+A1:2008/AC:2009[3] – dotyczy rękawic strażackich,
• EN 15090:2006[4] – dotyczy obuwia strażackiego,
• EN 12477:2001 wraz ze zmianą EN 12477:2001/A1:2005[5] – dotyczy rękawic spawalniczych,
• EN 381-7:1999[6] – dotyczy rękawic dla użytkowników pilarek łańcuchowych przenośnych,
• EN ISO 17249:2004 wraz ze zmianą EN ISO 17249:2004/A1:2007[7] – dotyczy obuwia dla użytkowników pilarek łańcuchowych przenośnych,
• EN ISO 20349:2010[8] – dotyczy obuwia dla odlewników i spawaczy.
  

W pozostałych przypadkach zakres europejskich norm zharmonizowanych dotyczy rękawic i obuwia chroniących przed poszczególnymi czynnikami szkodliwymi lub niebezpiecznymi występującymi na stanowiskach pracy, jak np. mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi, mikroorganizmami. Przykłady europejskich norm zharmonizowanych, w których określono wymagania dla rękawic i obuwia chroniących przed poszczególnymi rodzajami zagrożeń:

• EN 388:2003[9] – dotyczy rękawic chroniących przed zagrożeniami mechanicznymi,
• EN 407:2004[10], EN 511:2006[11] – dotyczą rękawic chroniących przed zagrożeniami termicznymi,
• EN 374-1:2003[12], EN 13832-2:2006[13], EN 13832-3:2006[14] – dotyczą rękawic i obuwia chroniących przed chemikaliami.
  

W tym miejscu użytkownik rękawic i obuwia może zadać pytanie, do czego może być mu przydatna wiedza na temat dokumentów normatywnych, wymagań dotyczących rękawic i obuwia ujętych w tych dokumentach, czy też wiedza na temat sposobu oceny środków ochrony indywidualnej przed ich wprowadzeniem na rynek. Wydaje się bowiem, że te kwestie powinny interesować tylko jednostki notyfikowane oraz producentów. Pierwszą z wymienionych instytucji – z uwagi na to, że ocenia wyrób na zgodność z dyrektywą, a drugą – ponieważ musi wykazać spełnienie odpowiednich wymagań, chcąc wprowadzać wyrób na rynek UE. Użytkownik natomiast chciałby wiedzieć, jakie rodzaje rękawic i obuwia powinien zastosować, aby chronić ręce i nogi przy wykonywaniu konkretnych prac w danej branży przemysłowej.