Uwarunkowania pracy na wysokości w budownictwie
Według statystyk Państwowej Inspekcji Pracy1, ponad 70 proc. wypadków śmiertelnych przy pracy, do jakich doszło na budowach w 2009 r., stanowią upadki z wysokości. Poszkodowani w wypadkach najczęściej przebywali na rusztowaniach, dachach, stropach, oknach, drabinach i schodach. Przyczyny zaistniałych wypadków można sklasyfikować jako: przyczyny techniczne, organizacyjne i ludzkie.
Jerzy Obolewicz
W śród przyczyn technicznych dominowały: brak lub niewłaściwe urządzenia zabezpieczające, niewłaściwe środki ochrony zbiorowej, niewłaściwe wykonanie zabezpieczeń przed upadkami z dachów i stropów (krawędzie, otwory technologiczne, świetliki dachowe), ciągów komunikacyjnych, pomostów rusztowań. Do wypadków prowadził często nieodpowiedni stan balustrad, zastosowanie materiałów o nieodpowiedniej wytrzymałości (odpadów), niewłaściwe wykonanie połączeń, usytuowanie zabezpieczeń bezpośrednio przy krawędzi powierzchni, z których może nastąpić upadek. Zwraca też uwagę nieprawidłowy stan pomostów roboczych – luźno ułożone deski, o różnej grubości i długości, często wystające poza obrys rusztowań oraz nieodpowiedni stan zabezpieczenia rusztowań i drabin.
W grupie przyczyn organizacyjnych dominował brak nadzoru, tolerowanie odstępstw od przepisów i zasad bhp przez kierownictwo budowy oraz stosowanie niewłaściwej technologii.
Wśród przyczyn ludzkich dominowały: nieużywanie przez pracowników środków ochrony indywidualnej, urządzeń zabezpieczających i środków ochrony zbiorowe. Często przyczyną była brawura i lekceważenie poleceń przełożonych, niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności czy też nieznajomość zagrożenia.
Bezpieczeństwo na wysokości
Pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości min. 1 m nad poziomem ziemi lub podłogi, która jest zaliczana do prac szczególnie niebezpiecznych2. Nie zalicza się do prac na wysokości pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości jej usytuowania, jeżeli powierzchnia ta jest osłonięta ze wszystkich stron do wysokości min. 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi lub jest wyposażona w inne trwałe konstrukcje (urządzenia) chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. Typowe prace na wysokości wykonywane są na: rusztowaniach, drabinach, klamrach; słupach, masztach, konstrukcjach wieżowych, kominach; konstrukcjach budowlanych bez stropów; galeriach, pomostach, podestach. Oprócz prac zasadniczych wykonywane są też prace pomocnicze i czynności dodatkowe, takie jak: przenoszenie i podnoszenie materiałów budowlanych, narzędzi czy urządzeń; przechodzenie po płaszczyznach poziomych na wysokości; wchodzenie lub schodzenie na i ze stanowiska pracy. Podczas wykonywania tych prac mogą wystąpić zagrożenia dotyczące osób wykonujących prace, osób zatrudnionych na stanowiskach sąsiadujących lub osób postronnych znajdujących się w pobliżu prowadzenia prac. Zagrożenia te mogą być wywołane działaniami natury i/lub bezpośredni lub pośrednimi działaniami człowieka.
Najlepszym sposobem bezpiecznego prowadzenia procesu budowlanego (w tym robót na wysokości) jest zarządzanie bezpieczeństwem pracy uwzględniającym aspekty związane z wykonywaną pracą, takie jak: ustalenie zagrożeń i możliwości ich zlikwidowania, a w razie braku takich możliwości – zastosowanie odpowiednich środków w celu ochrony, kontrolowanie istniejącego stanu bhp oraz instruowanie pracowników w tym zakresie. Bezpieczeństwo pracy w procesach budowlanych można analizować w kategoriach technicznych, organizacyjnych i ludzkich (rys.1). Źródło: opracowanie własne 
Wymagania dotyczące ludzi
Za bezpieczeństwo i ochronę zdrowia podczas wykonywania prac na wysokości odpowiadają zarówno pracodawcy jak i pracownicy.
